Decyzja o leczeniu zerwania więzadła krzyżowego przedniego (ACL) u pacjentów z niedojrzałym kośćcem jest jednym z największych wyzwań współczesnej ortopedii dziecięcej. Tradycyjne podejście, sugerujące odroczenie operacji do czasu zamknięcia chrząstek wzrostowych, jest obecnie rewidowane na rzecz wczesnej interwencji chirurgicznej.
Ryzyko odroczenia operacji
Leczenie zachowawcze (jedynie rehabilitacja) u aktywnych dzieci wiąże się z wysokim ryzykiem wtórnych uszkodzeń wewnątrzstawowych (Ardern et al., 2018). Niestabilność rotacyjna prowadzi do postępujących uszkodzeń łąkotek oraz nieodwracalnych zmian chrząstki stawowej (Randsborg & Gifstad, 2023).
Dane kliniczne wskazują, że zwlekanie z rekonstrukcją powyżej 6 miesięcy od urazu wiąże się ze znaczącym wzrostem częstości występowania nienaprawialnych uszkodzeń łąkotek, w tym szczególnie typów złożonych, takich jak „rączka od wiadra” (bucket-handle) (Newman et al., 2015; Bram et al., 2021).
Nowoczesne techniki operacyjne
Współczesna chirurgia oferuje techniki minimalizujące ryzyko uszkodzenia nasad kostnych, co pozwala na bezpieczną operację nawet u bardzo młodych pacjentów (Randsborg & Gifstad, 2023):
- Techniki pozanasadowe (Physeal-sparing): Całkowite ominięcie chrząstki wzrostowej, zalecane u dzieci w fazie Tanner I.
- Techniki przez-nasadowe (Transphyseal): Stosowanie pionowych kanałów i małych średnic przeszczepów u dzieci starszych (Tanner II/III), co minimalizuje ryzyko zaburzeń osi kończyny.
Rola rehabilitacji i powrót do sportu
Niezależnie od wybranej metody, kluczowym elementem jest protokół rehabilitacyjny skupiony na kontroli nerwowo-mięśniowej (Ardern et al., 2018). Powrót do sportów kontaktowych (pivot-sports) powinien być poprzedzony rygorystycznymi testami funkcjonalnymi, ponieważ ponad 90% młodych pacjentów wraca do sportu po rekonstrukcji, ale ryzyko ponownego urazu pozostaje statystycznie istotne (Kay et al., 2018).
Bibliografia
- Ardern, C. L., Ekås, G., Grindem, H., Rainer, S., Bizzini, M., Engebretsen, L., ... & Engebretsen, L. (2018). 2018 International Olympic Committee consensus statement on prevention, diagnosis and management of paediatric anterior cruciate ligament injuries. British Journal of Sports Medicine, 52(7), 422-438. https://doi.org/10.1136/bjsports-2018-099060
- Bram, J. T., Magee, L. C., Mehta, N. N., Ganley, T. J., & Lawrence, J. T. R. (2021). Delaying ACL reconstruction in the skeletally immature population: a systematic review. Orthopaedic Journal of Sports Medicine, 9(11). https://doi.org/10.1177/23259671211051286
- Kay, J., Memon, M., Marx, R. G., Peterson, D., Simunovic, N., & Ayeni, O. R. (2018). Over 90% of children and adolescents return to sport after anterior cruciate ligament reconstruction: a systematic review and meta-analysis. Knee Surgery, Sports Traumatology, Arthroscopy, 26(4), 1019-1036. https://doi.org/10.1007/s00167-017-4704-5
- Newman, J. T., Carry, P. M., Terhune, E. B., Maynard, V., Gagliardi, A. G., Albright, J. C., & Vidal, A. F. (2015). Factors associated with meniscal tears and chondral lesions in pediatric and adolescent anterior cruciate ligament injuries. The American Journal of Sports Medicine, 43(11), 2661-2669. https://doi.org/10.1177/0363546515594451
- Randsborg, P. H., & Gifstad, T. (2023). Pediatric ACL injuries: a review of current concepts. Journal of Children's Orthopaedics, 17(1), 34-42. https://doi.org/10.1177/18632521221149174
.svg){kind=small}
